31 LIPIEC             /             CZERWIEC             /            BLOG 2009-2016            /              KONTAKT

Będziemy znowu w domu

...Wybacz mi, Boże, ale wierzę mocno,

że początek i wskrzeszenie wszystkich nas, nieboszczyków,

obwieści po prostu pianie koguta...

Potem jeszcze chwilę zostaniemy w łóżku...

Pierwsza wstanie

mama... Słychać będzie,

jak cicho rozpala ogień,

jak cicho stawia wodę na blasze

i ostrożnie wyjmuje z szafki młynek do kawy.

Znowu będziemy w domu.

Vladimir Holan                      

   25 LIPIEC             /             CZERWIEC             /            BLOG 2009-2016            /              KONTAKT

DOKĄD PROWADZI MATEMATYKA?

Pitagorejczycy wierzyli, że podstawą świata są liczby.

Archimedes swoje twierdzenia wywiódł z doświadczeń i obliczeń. 

U Platona geometryczne idee były wzorcem dla widzialnego świata a więc skoro okrąg jest figurą doskonałą, to tak winny krążyć planety.

Potem nawyki językowe brano za wyjaśnienia.

Newtona prawo powszechnego ciążenia 

Każdy obiekt we wszechświecie przyciąga każdy inny obiekt z siłą, która jest wprost proporcjonalna do iloczynu ich mas i odwrotnie proporcjonalna do kwadratu odległości między ich środkami.

Dopiero Galileusz a przede wszystkim Newton zrozumiał, że matematyka powinna modelować zjawiska. Dlatego obiektu nie definiuje "istota" czy "potencja", bo w żaden sposób nie da się ich zmierzyć. Gdy do badań ruchu brakło mu instrumentów, to wymyślił całki i różniczki.

Znów zachłyśnięto się własnymi odkryciami, bo jeśli świat jest mechanizmem, to wszystko da się policzyć i sprawdzić. Nawet na seminarium z literatury rachowaliśmy sylaby, akcenty, intonacje i powstawały dokładne, lecz nic niemówiące wzory wierszy. A pracę magisterską pisałem o poezji Jerzego Lieberta, który zawarł w niej swój tragiczny los.

Tymczasem naukowcy powędrowali aż na krańce świata. Zawiodła ich tam matematyka, ale tak odmienna od ludzkiej mowy, że nic tu po niej.

Michał Heller, Wszechświat u schyłku stulecia 1994

Michał Heller, Uchwycić przemijanie 1997

Michał Heller, Nauka i wyobraźnia 1995

Michał Heller, Wszechświat i słowo 1994

   25 LIPIEC          /        CZERWIEC     /            BLOG 2009-2016      /      KONTAKT

PATRZEĆ

"Sens świata musi leżeć poza nim... Jeśli jest jakaś wartość, która ma wartość, to musi ona znajdować się poza wszystkim, co się dzieje i co istnieje. Albowiem wszystko co się dzieje i istnieje, jest przypadkowe. To, co czyni je nieprzypadkowym, nie może znajdować się w świecie, gdyż wtedy byłoby znowu przypadkowe. Musi znajdować się poza światem".

Ludwig Wittgenstein, Tractatus logico-philosophicus

Jeśli przez "wszystko" rozumieć świat, który powstał, rozwija się i zginie, to rzeczywiście nie ma w tym sensu. Pozostaje jednak Wielka Zagadka po co to wszystko?

Ale zwykły człowiek w swoim życiu, choćby po latach burz i zawirowań, odnajduje prawidłowości, na które może tylko patrzeć z niemym podziwem.

   23 LIPIEC          /         CZERWIEC       /       BLOG 2009-2016        /        KONTAKT

OPIS - REPREZENTACJA - MODELOWANIE

Można wyróżnić trzy sposoby myślenia i mówienia o świecie:

1- opis

2- reprezentacja

3- modelowanie

Najczęściej opowiadając, opisujemy to, co widzieliśmy lub odczuliśmy zmysłami i umysłem.

Pełno tu szczegółów, podanych chaotycznie, bo wyciągamy je na żywo z pamięci, która często nas zwodzi. Chcemy przekazać komuś własne doświadczenia, ale też i sami przeżyć to jeszcze raz.

Reprezentacja musi być bardziej uporządkowana, bo konieczny jest wybór, czyli ocena, co w nieskończonym toku zdarzeń było najważniejsze. Te wybrane fragmenty, czy skróty, trzeba też ułożyć w odpowiednim szyku, by nie przeczyły sobie nawzajem tylko wyrażały jakąś głębszą myśl.

W modelowaniu używamy już pojęć bardzo odległych od bezpośredniego doświadczenia, często nawet wziętych tylko z wyobraźni, na próbę, że a nuż coś z tego wyjdzie. Tak planujemy działanie mając kilka niewiadomych, których nie można było wcześniej sprawdzić.

Modelowaniem są naukowe twierdzenia, decyzje dojrzałych polityków, ale też i dobry żart, czy postanowienie ważnej zmiany.

Choć w praktyce te trzy style najczęściej mieszają się ze sobą, to zawsze któryś z nich przeważa. Najtrudniej z modelowania usunąć opis.

  17 LIPIEC          /       CZERWIEC        /         BLOG 2009-2016     /    KONTAKT

CZAS PRZESTAŁ ISTNIEĆ

Einstein wymyślił niemożliwy do wykonania eksperyment, tak zwany EPR, który miałby dowieść, że teoria kwantów jest fałszywa. Tymczasem 40 lat później zmodernizowaną wersję jego pomysłu udało się wykonać a wynik pokazał, że Einstein nie miał racji.

W internetowym serwisie ArXiv.org naukowcy chińscy opisują jak praktycznie można wykorzystać to, co kiedyś wydawało się niemożliwe.

Chodzi o natychmiastowe przesyłanie informacji na dowolną odległość - w innym miejscu pojawia się ona w tej samej chwili, w której ją nadano.

Ze stacji Ngari w Tybecie Chińczycy teleportowali foton do przelatującego nad Ziemią satelity Micius. Stan kwantowy fotonu na Ziemi został przeniesiony bez upływu czasu na foton oddalony o 500 km. Wydajność eksperymentu jest jeszcze niewielka, bo z milionów wysłanych cząsteczek satelita przechwycił niecały tysiąc. Dlatego na Internet czy komputer, w którym czas przestanie istnieć, trzeba będzie jeszcze trochę poczekać.

   7 LIPIEC          /        CZERWIEC        /       BLOG 2009-2016        /       KONTAKT

NIEWIEDZA, KTÓRA NIE JEST GŁUPOTĄ

"Błędu jednorodności grupy obcej" nie trzeba szukać za granicą. W kraju również żyjemy w różnych środowiskach i nie znamy się wzajemnie. Najwyraźniej widać to na przykładzie partii politycznych. Zwolennicy każdej z nich zamykają się w oddzielnych enklawach i unikają bliższych kontaktów z innymi. Obraz milionów ludzi, którzy popierają daną partię, kleimy sobie na podstawie medialnej znajomości ich lidera i paru jego najbardziej wyrazistych popleczników. A ponieważ nasza partia jest najlepsza, więc wszystkim innym przyprawiamy odpowiednio zniekształconą gębę ich przywódcy.

W Szwecji dzięki pracy w szpitalu a potem wśród 60 obcokrajowców z całego świata, udało mi się uniknąć zafiksowania na jednym obrazie Szweda czy uchodźcy.

Co zrobić, by teraz tutaj w kraju nie wpaść w pułapkę, że PiS, to Kaczyński a PO, to Tusk?

Najważniejsze jest nie przywiązywać zbytniej wagi do tych, co na świecznikach.

Przecież za nimi stoją miliony ludzi. Tak jak noszę w głowie obrazki wielu osób, które ktoś sobie nazywa "Szwedami" czy "imigrantami", tak samo, a może jeszcze bardziej, istnieje wprost niewyczerpana różnorodność zwolenników każdej partii. Gdyby ich wszystkich ustawić obok siebie i posłuchać co każdy ma do powiedzenia o sobie i o swoim życiu, to najpewniej nie zgadłbym jaką partię popiera?

Oczywiście, takiemu poglądowi towarzyszy poczucie niewiedzy, bo nie sposób ogarnąć wszystkich możliwości bycia człowiekiem i Polakiem. Ale ta niewiedza nie jest głupotą, wręcz przeciwnie.

PS.

Tęsknimy ku jedności, ale jesteśmy wynikiem podziałów.

Michał Heller, Wszechświat u schyłku stulecia 1994

Pozorny paradoks: jedność osiąga się przez różnicowanie (w naukach empirycznych).

Michał Heller, Wszechświat i słowo 1994

   5 LIPIEC       /          CZERWIEC        /         BLOG 2009-2016        /        KONTAKT

JACY SĄ SZWEDZI?

Gdy rozmawiam z kimś o Szwecji, prawie zawsze dowiaduję się jacy są Szwedzi.

A to, że nudni, rozpustnicy, małomówni, naiwni, heretycy, itd, itp.

Tymczasem ja, który mieszkałem tam ponad 30 lat potrafię tylko powiedzieć o nich, że są różni. Miałem to szczęście, iż na samym początku pracowałem w szpitalu. Przez 4 lata każdego dnia spotykałem Szwedów, którym przestały działać nerki. Choroba nie wybiera, więc poznałem profesora i farmera, młodych i starych, rozmownych i milczących. A każdy z nich miał swoje imię i charakter.

Szwedki i Szwedzi witają królową Sylwię i króla Karola Gustawa

Henri Tajfel psycholog polskiego pochodzenia badający społeczności, zjawisko to nazwał "błędem jednorodności grupy obcej". Ponieważ przeciętny Polak zna niewielu Szwedów, więc dla niego wszyscy oni są do siebie podobni i dlatego łatwo mu opisać ich jednym słowem.

Tajfel dowiódł także, iż najbardziej pewni w swojej ocenie obcych są ci najmocniej związani z grupą, z którą się identyfikują. Skoro mają wyrobione zdanie o swoich, to równie łatwo jest im opisać obcych. A więc, im bardziej ktoś czuje się Polakiem, tym lepiej wie jacy są Szwedzi, Niemcy, Rosjanie, muzułmanie, itp.

Ja natomiast mogę o Szwedach powiedzieć tylko, że są różni a dla mnie byli dobrzy.

   3 LIPIEC          /        CZERWIEC        /        BLOG 2009-2016         /        KONTAKT

CD. CO BYŁO PIERWSZE JAJKO CZY KURA?

Jajko.

Zniósł je jakiś ptak nie będący kurą, ale z tego jajka, dzięki zmianie genetycznej, wykluło się pierwsze kurczątko.

Wcześniej, w morzu, gdy łączyły się ze sobą dwie gamety, nie potrzebowały skorup, bo tlenu i wody było wokół pod dostatkiem. Gdy jednak gady zaczęły wypełzać na ląd, konieczne stało się zabezpieczenie przed wyschnięciem. Najpierw była nim miękka, skórzasta otoczka. Potem przez wieki ulepszane, aż w końcu jajko ptaków stało się cudem natury.

Skorupka zbudowana z kryształów aragonitu, przesycona wapniem, posiada mikroskopijne pory, przez które płód może oddychać a woda parować. Jej kształt sprawia, że jest odporna na zgniecenie.

Białko to przede wszystkim zbiornik wody i wydalanych produktów przemiany materii zarodka, ale zawiera też enzym niszczący bakterie. W nim zawieszone na podobnych do sprężyn sznurach, pływa żółtko, magazyn wszelkich substancji odżywczych potrzebnych dla rozwoju pisklęcia.

CO NA TO DZIECI?

rozmowa autentyczna

Janek - Panu Bogu to dobrze. Wcale nie musi wychodzić z domu.

Wojtek - Coś ty! A na zakupy?

Janek - Nie musi, przecież może sobie wszystko stworzyć.

Wojtek - W każdym razie musi się czasem przewietrzyć.

Janek - milczy pokonany.